Narmada Nadi Ni Atmakatha Gujarati Nibandh નર્મદા નદીની આત્મકથા ગુજરાતી નિબંધ : હું નર્મદા છું અને આજે હું પોતે જ તમને મારી સંબંધિત સામાન્ય જ્ઞાન યાદ અપાવવા અહીં આવ્યો છું. મારો જન્મ માઘ શુક્લ સપ્તમીના રોજ અમરકંટક પર્વતમાળાની ગોદમાં આવેલા નર્મદા કુંડમાં થયો હતો. મારો જન્મદિવસ દર વર્ષે નર્મદા જયંતિ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. જે આ વર્ષે 12 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવવામાં આવ્યો હતો.
નર્મદા નદીની આત્મકથા ગુજરાતી નિબંધ Narmada Nadi Ni Atmakatha Gujarati Nibandh
એ સાચું છે કે મારું લોકપ્રિય નામ નર્મદા છે, પરંતુ તમે બધા મને પ્રેમથી ગુડિયા, છોટુ, મુન્નુ વગેરે જેવા ઘરે બોલાવો છો, મને પણ નર્મદા, માઇકલ, સૂતા, રીવા જેવા નામોથી બોલાવે છે. શંકરી, નમોદાસ, સોમાદેવી વગેરે.
મારો પ્રવાહ
હું અમરકંટકની ટેકરીઓ પરથી પસાર થઈને દૂર બે ધોધ બનાવું છું, એક દૂધધારા અને બીજો કપિલધારા.
હું મારા વતન જિલ્લા અનુપપુર અને પછી ડિંડોરીથી માંડલા અને જબલપુર જાઉં છું. પછી, જબલપુરના ભેડાઘાટ પર, હું ધૂંધર નામનો ખૂબ જ આકર્ષક ધોધ બનાવું છું, જે પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. તમે બધાએ એક યા બીજા સમયે ભેડા ઘાટ પરથી આરસની મૂર્તિઓ લીધી હશે. ખાણના પ્રવાહમાંથી વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે જબલપુરમાં જ બરગી ડેમ પણ બનાવવામાં આવ્યો છે.
આજનું ભારત જે આ સ્વરૂપ છે તેને પ્રાપ્ત કરવા માટે સદીઓની તપસ્યા લાગી. જ્યાં આજે હિમનદીઓ છે, ત્યાં ટેથિસ સમુદ્ર હતો, ધરતીકંપે તેને હિમાલયમાં ફેરવી દીધો. જ્યારે મારો માર્ગ અરબી સમુદ્રનો એક ભાગ હતો જ્યાં તે આજે છે, ત્યારે દરિયાકિનારે મારા સંશોધનમાં હિપ્પોપોટેમસ, ગેંડા અને માનવ હાડકાં પણ મળ્યાં છે.
મારો ઈતિહાસ
જો હું તમને મારા ઈતિહાસની વાર્તા કહું તો હું ગંગાજી મા કરતાં મોટી છું. ભગીરથજી ગંગા લાવ્યા તે પહેલાં હિમાલય નહોતું ત્યારે પણ હું ત્યાં હતો, વિંધ્ય એ સમયગાળા દરમિયાન મારો સાક્ષી રહ્યો છે. મારી પ્રાચીનતાનો પુરાવો હડપ્પા જેવા સ્થળોએ ખોદકામમાં નથી મળતો જે પાંચ હજાર વર્ષ જૂની સંસ્કૃતિ હતી પરંતુ ભીમબેટકા અને હોશંગાબાદ જેવી વીસ હજાર વર્ષ જૂની સંસ્કૃતિના ચિત્રો મારા કિનારા પરથી મળી આવ્યા છે.
આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિને મૂળભૂત રીતે અરણ્ય સંસ્કૃતિ કહેવામાં આવે છે. મારો ભૂતકાળ પણ આમાં પસાર થયો, ગાઢ જંગલોની વચ્ચે હું ઉત્તરપથ અને દક્ષિણાવર્ત વચ્ચેની સીમા રેખા બનીને રહી ગયો. ઋષિ-મુનિઓના આશ્રમો નર્મદા નદીના કિનારે એટલે કે મારા પર બંધાયેલા છે. માર્કંડેય, ભૃગુ, કપિલા, જમદગ્નિ જેવા મહાન તપસ્વીઓએ મારી પૃથ્વીને વધુ શુદ્ધ બનાવી છે. આ ઋષિઓએ મારા સ્વભાવને જુદા જુદા નામ આપ્યા. કોઈ મને રેવા કહે છે, જેનો અર્થ છે કૂદવું અને કૂદવું, કદાચ તેઓએ મને આ રૂપમાં ખડકો કે ઢોળાવ પર જોયો હશે.
નર્મદા શબ્દનો અર્થ
બીજા ઋષિ મહાત્માએ મને નર્મદા કહી. નર્મદા શબ્દનો અર્થ સૌમ્ય અથવા આનંદમય થાય છે. મહર્ષિના વિચારથી હું જીવોના હૃદયમાં આનંદની નદી બની ગયો. કદાચ આજે પણ આ ગુણને લીધે બધા ભારતીયો મને નર્મદા મૈયા તરીકે સંબોધે છે. મને વૈદિક શાસ્ત્રોમાં ગંગા કરતાં પણ વધુ મહત્ત્વનું સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. સ્કંદ પુરાણનો સમગ્ર રેવા વિભાગ મને સમર્પિત છે. પુરાણોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગંગામાં સ્નાન કરવાથી જે પુણ્ય મળે છે તે દર્શનથી જ મળે છે.
મધ્યપ્રદેશમાં મારો પ્રવાહ
મારો મોટાભાગનો પ્રવાહ મધ્યપ્રદેશમાં છે. ભારતમાં મોટાભાગની નદીઓ પૂર્વ તરફ વહે છે, જ્યારે ખાણો પશ્ચિમ તરફ વહે છે. મારી અને પુત્રની દંતકથા તમને યાદ હશે. જ્યારે સોને અને મારા લગ્ન થયા ત્યારે સોને મારી જગ્યાએ રહેતી નોકરાણી જુહિલા સાથે પ્રેમ થઈ ગયો. પ્રેમની બેવફાઈથી ગુસ્સે થઈને, લગ્ન નહીં કરવાની પ્રતિજ્ઞા લઈને હું પશ્ચિમ તરફ ગયો અને પુત્ર વિરુદ્ધ દિશામાં ગયો.
ત્યારથી મારા ભક્તોએ મને ચિરાકુમારીનું નવું નામ આપ્યું. હું વિશ્વની એકમાત્ર એવી શુભ નદી છું કે જેની પૂજા, દર્શન અને સ્નાન બધા કરે છે અને તેનાથી પણ વધુ તેઓ મારી પરિક્રમા કરે છે. તમામ સમસ્યાઓનો સામનો કર્યા પછી પણ, ભક્તિમાં તલ્લીન સાચા સાધકો ભિક્ષા માંગવા માટે ખુલ્લા પગે મારી આસપાસ ફરે છે, કાયદા મુજબ આ મુશ્કેલ પરિક્રમા પૂર્ણ કરવામાં ભક્તોને ત્રણ વર્ષ, ત્રણ મહિના અને 13 દિવસનો સમય લાગે છે.
નિષ્કર્ષ
એવું કહેવાય છે કે નર્મદા રાજા મેખલની પુત્રી હતી. યુવાનીમાં તેમના લગ્ન સોનભદ્ર સાથે નક્કી થયા હતા. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર નર્મદા લગ્ન પહેલા એક વાર પોતાના પતિને જોવા માંગતી હતી. આ માટે તેણે તેના કેટલાક મિત્રોને બોલાવીને પોતાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. જુહિયા નામના તેના એક મિત્રએ રાજકુમારને સંદેશો મોકલ્યો અને રાજકુમારીને મળવાની ઓફર કરી.
FAQ’S (સામાન્ય પ્રશ્ન)
નર્મદા નદી કેટલા ધોધ બનાવે છે ?
એક દૂધધારા અને બીજો કપિલધારા.
નર્મદા નદીનો જન્મદિવસ દર વર્ષે ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે ?
નર્મદા નદીનો જન્મદિવસદર વર્ષે 12 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવવામાં આવે છે.
Also Read:
